18 °

max 19 ° / min 12 °

Ponedjeljak

18.10.

19° / 12°

Utorak

19.10.

19° / 10°

Srijeda

20.10.

19° / 11°

Četvrtak

21.10.

18° / 10°

Petak

22.10.

18° / 14°

Subota

23.10.

15° / 7°

Nedjelja

24.10.

12° / 5°

Podijeli vijest sa nama.

Dodaj do 3 fotografije ili videa.

Maksimalna veličina jednog fajla je 30MB

minimum 15 karaktera

This site is protected by reCAPTCHA and the Google. Privacy Policy and Terms of Service apply.
Dr Sekula Drljević i Krsto Zrnov Popović u izbornoj kampanji Crnogorske stranke 1938.

Istorija

Comments 0

Dr Sekula Drljević i Krsto Zrnov Popović u izbornoj kampanji Crnogorske stranke 1938.

Autor: Antena M

  • Viber

Za Antenu M piše: mr Novak ADŽIĆ, doktorand istorijskih nauka

Crnogorska stranka (federalisti) bila je, više decenija, opoziciona politička partija, koja je na parlamentarnim izborima 1938. godine u Kraljevini Jugoslaviji pripadala Seljačko-demokratskoj koaliciji, od 1927. godine, a kasnije, Udruženoj opoziciji, odnosno, Bloku narodnog sporazuma, čiji je vođa na jugoslovenskom prostoru bio predsjednik Hrvatske seljačke stranke dr Vladimir-Vladko Maček.

Neformalni vođa i ideolog Crnogorske stranke bio je tada i ranije dr Sekula Drljević, advokat i bivši crnogorski ministar i narodni poslanik. Crnogorski (kon) federalisti, odnosno značajan dio njihovih prvaka, a pogotovo dr Sekula Drljević, te advokat Dušan Vulov Vučinić, generalni sekretar Crnogorske stranke, Jovan Jovo M. Popović, bivši crnogorski diplomata i politički emigrant u Italiji i Francuskoj (Nica) i član Glavnog odbora stranke, brigadir Petar Lompar, advokat dr Božo Vukov Krivokapić, (doktorirao na Pravnom fakultetu u Beču)  advokat dr Dragiša Mijatović, kao i književnici, novinari i publiciste Savić Marković Štedimlija i Milivoje Matović, (koji u forumima stranke nijesu pokrivali funkcije, ali su je podržavali i promovisali), itd, tada su eksplicitno zastupali stanovište da su Crnogorci samobitan, autohton istorijski narod i zasebna nacija, da etnički, ni po porijeklu nijesu Srbi, već samo, odnosno, da sujedino Crnogorci u etničkom i nacionalnom iskazu i izrazu.

Zalagali su se prvaci Crnogorske stranke (federalista), konstantno i konzistentno, za državno-pravni subjektivitet Crne Gore i za preuređenje Jugoslavije na federalnoj ili, eventualno, konfederalnoj osnovi, u kojoj bi toj državnoj zajednici ili savezu država, Crna Gora bila ravnopravna članica, sa svim državno-pravnim, istorijskim, kulturnim i drugim samosvojnim i posebnim, autonomnim prerogativima u državnoj zajednici Južnih Slovena, oponiraći velikosrpskom unitarizmu, centralizmu i hegemonizmu. Crnogorski (kon)federalisti su, koju su Jugoslaviju shvatali da je ona moguća jedino kao dobrovoljna, sporazumna (ugovorna) zajednica, kako su govorili „udruženih zemalja Južnih Slavena“,  stalno odbijali da priznaju i prihvate nelegalne i nelegitimne odluke tzv. Podgoričke skupštine iz novembra 1918. godine, ističući otvoreno da iste treba da se ponište i da je Crna Gora 1918. godine bila bespravna žrtva okupacije i nasilne aneksije.

U političkom životu Crnogorske stranke (federalista) od 1935. godine, nakon obnove parlamentarizma u Kraljevini Jugoslaviji, nekoliko godina nakon povratka iz egzila, bilo je zapaženo i djelovanje bivšeg brigadira crnogorske vojske Krsta Zrnova Popovića, faktičkog vojnog vođe Božićnog ustanka 1919. godine i crnogorskog gerilskog (komitskog) pokreta i potonjeg komandanta Crnogorskih trupa u Italiji 1921. godine.

Brigadir Krsto Popović zastupao je idejne i političke svjetonazore Crnogorske stranke i nesumnjivo i njegov uticaj i autoritet su doprinijeli što je ona imala snažno uporište u biračkom tijelu na prostoru Katunske nahije i cetinjskog sreza.

Crnogorski federalisti su u izbornoj kampanji za parlamentarne izbore 1938. godine bili u neravnopravnim uslovima u odnosu na vladajuću JRZ dr Milana Stojadinovića i režimske kandidate, koji su imali monopolski položaj u izbornoj parllamentarnoj kampanji i kompeticiji. Organi vlasti Kraljevine Jugoslavije na prostoru Zetske banovine vodili su žestoku kampanju, agitaciju i propagandu protiv crnogorskih federalista (zelenaša) i njihovih kandidata i pristaša. Upotrebljavali su razne metode policijske i druge prisile kako da ih onemoguće da slobodno vrše političku akciju i izbornu agitaciju. To potvrđuje i sljedeći događaj.

Žandarmerija i protivnici Crnogorske stranke i njenog neformalnog vođe dr Sekule Drljevića su u Cucama, tokom kampanje za parlamentrane izbore u Kraljevini Jugoslaviji 1938, ometali i onemogućili dr Sekulu Drljevića, dr Božidara- Boža V. Krivokapića, brigadira Petra Lompara, brigadira Krsta Zrnova Popovića, Marka Filipova Šoća, oficira Sava Krivokapića, Jagoša Simovića da održe, sa svojim pristalicama, izbornu konferenciju, zakazanu, u selu Bata, u Cucama, za 10. novembar 1938. godine.

Dr Sekula Drljević je, sa svojim bliskim saradnicima, iz Cetinja i Nikšića, došao u Cuce tog dana, sa namjerom da održi politički skup sa svojim pristalicama iz Cuca. Tu Drljevićevu djelatnost pratili su obavještajni krugovi iz službi režima Kraljevine Jugoslavije, koji su o tome izvijestili vlast u Beogradu. O tome pokušaju održavanja izbornog skupa u Cucama postoji sačuvan izvještaj dopisnika Centralnog presbiroa Predsjedništva Ministarskog Savjeta Kraljevine Jugoslavije.

Naime, u jednom telefonskom izvještaju dopisnika Mitrovića, poslatom sa Cetinja, Centralnom presbirou u Beogradu, 10. XI 1938. godine, govori se o izbornoj aktivnosti dr Sekule Drljevića i njegovih saradnika u srezu cetinjskom. Navodi se da je Drljević stigao na Cetinje i da se kao lider Crnogorske stranke upustio u izbornu agitaciju i propagandu, te da se isti kandiduje u srezu cetinjskom na listi dr Vladka Mačeka. Tvrdi se da je poslao pisma svojim prijateljima po srezovima i da je zakazao konferencije. U tom izvještaju kaže se: „Ima već nekoliko dana kako se na Cetinju nalazi dr. Sekula Drljević, vođ tzv. Crnogorske stranke. Ova stranka na pretstojećim izborima nastoji da izađe u zajednici sa komunistima. dr. Drljević došao je da se kandiduje na listi dr Mačeka za srez cetinjski“.

(Arhiv Jugoslavije, Beograd, Predsedništvo Ministarskog Saveta, Centralni Presbiro, Beograd, 10-XI-1938 god, Cetinje 10. novembra/Telefonski izveštaj dopisnika g. Mitrovića/).

Jednu od izbornih konferencija Drljević je bio zakazao u Cucama, u selu Bata, đe je došao 10. novembra 1938. godine, u 3 sata popodne, u pratnji cetinjskih federalista Marka Šoća, Petra Lompara, Jagoša Simovića i dr Boža Krivokapića. Za dr Boža Krivokapića, u tome izvještaju, kaže se da se u Crnu Goru vratio prije tri godine “iz Italije i koji namerava da se kandiduje na listi Crnogorske stranke u Nikšiću”. (Ibidem).

Isti izvještaj veli da se, na Drljevićev poziv, Cuce nijesu odazvale (na zbor je došlo 5 do 10 ljudi) i da su Cuce, na tome zboru, predvodili komandir Krsto Zrnov Popović i Savo Krivokapić. Inače, činjenica je da je na tom zakazanom zboru Crnogorske stranke došlo puno više ljudi, nego što je tada saopštavao, iz tendencioznih razloga, režimski izvještač.

Između ostalog, u tome izvještaju, tvrdi se da je tada, na Bati, u Cucama, vršena, novčana isplata radnicima (najamnicima), koji su obavljali poslove na izgradnji lokalnog puta i da je Drljević htio da iskoristi njihovo prisustvo, te je počeo da razgovara sa njima. Pomenuti izvještaj kaže da se zatim u dijalog umiješao Nikola Bigović, predsjednik cucke opštine, te da je došlo do rasprave između Drljevića i Bigovića u prisustvu 150 radnika. Bigović je zamjerio Drljeviću, po tom izvještaju, na političkom radu, a Drljević mu je odgovorio da se bori za prava Crne Gore. U raspravu su se umiješali i prisutni radnici, koji su Drljeviću dovikivali: “Mi tebe nećemo”. (Ibidem).

 U tom izvještaju stoji i to da je prijatelj Drljevića, Krsto Popović pokušao da se stavi u odbranu dr Drljevića i da je tada došlo do incidenta (do prepirke i gužve), pa je intervenisala žandarmerija, koja je Drljeviću naložila da se udalji.

Isti izvještaj govori da su „Cuce od ranije bili poznati kao federalisti i Drljević je u ovom kraju imao ranije priličan broj glasova, ali je ovo pleme docnije primilo ujedinjenje i seljaci su postali vrlo korektni i dobri Jugosloveni“. (Ibidem).

Za Nikolu Bigovića, u tom izvještaju, kaže se da je „ranije bio protiv ujedinjenja Crne Gore sa Srbijom u zajedničku državu Jugoslaviju, dok je dr Drljević 1918 godine bio u redovima onih koji su bili za ujedinjenje“. (Ibidem).

Na kraju izvještaja, dopisnik Centralnog presbiroa, zapaža i prognozira: „Ovaj prvi dolazak dr. Drljevića na Cetinje i Cuce jako je odjeknuo na Cetinju i predmet je opšte diskusije. Vidi se da dr. Drljević u Cucama neće naići na onaj odziv na koji je mislio, jer kada su mu ovde otkazali poverenje, nema izgleda da će ga naći na drugim stranama“. (Ibidem).

Ovaj tendenciozni izvještaj i prognoza dopisnika Centralnog Presbiroa bila je posve demantovana rezultatima na parlamentarnim izborima u cetinjskom srezu 1938. godine, a posebno u Katunskoj, Riječkoj nahiji i Crmničkoj nahiji, na kojima je dr Sekula Drljević osvojio od svih drugih kandidata sa režimske i opozicione liste, najveći broj glasova, koji su mu omogućili pobjedu nad svojim političkim protivnicima i poslanički mandat u Skupštini Kraljevine Jugoslavije.

 

Komentari (0)

POŠALJI KOMENTAR